Być może wczoraj po godzinie 8 rano obudziły was syreny... Zamachu stanu 15 lipca 1974 roku

Być może wczoraj po godzinie 8 rano obudziły was syreny... Zamachu stanu 15 lipca 1974 roku

Dnia 15 lipca 1974 roku Narodowa Organizacja Cypryjskich Bojowników – EOKA, wraz z grupą greckich wojskowych przeprowadziła zamach stanu sprzeciwiając się polityce ówczesnego prezydenta Cypru, duchownego Makariosa III, opowiadając się za natychmiastową unią Cypru z Grecją.

Pomysłodawcą zamachu była organizacja Front Narodowy. Prócz legalnej działalności politycznej, jej członkowie przenikali do cypryjskiej policji i sił bezpieczeństwa. Przywódcą zamachu był dowódca EOKA, grecki generał, który nie mógł wybaczyć Makariosowi niezrealizowania enosis(zjednoczenia). Przybył na Cypr nielegalnie w roku 1972 i przy użyciu taktyk terrorystycznych walczył o zjednoczenie wraz z byłymi żołnierzami i kadrą oficerską cypryjskiej Gwardii Narodowej. Planowano również obalić rządy Makariosa III.georgios_grivas_1967

Dochodziło do zamachów bombowych, porwań polityków, między innym Ministra Sprawiedliwości. W odpowiedzi Służby Bezpieczeństwa Cypru zajęły kwaterę EOKA w Limassol, przejęły tym samym plany przyszłego zamachu, projekt zabójstwa Prezydenta oraz plany objęcia kontroli nad lotniskiem w Nikozji, rozgłośni radia i telewizji oraz posterunków policji. Od stycznia 1974 prezydent Makarios wraz z zaufanymi współpracownikami próbował zwalczać nasilającą się działalność terrorystyczną i w lipcu 1974 zadecydował o odesłaniu nadetatowych żołnierzy do Grecji. Ta decyzja skłoniła generałów na tajnym posiedzeniu w Atenach do natychmiastowego działania. Zamach stanu miał się odbyć pod przykrywką fałszywych zamieszek przeciwko rządom Makariosa III.


15 lipca 1974 zamachowcy przejęli kontrolę nad rozgłośnią radiową w Nikozji. Grupy EOKA B oraz oddziały Gwardii Narodowej otoczyły pałac prezydencki i ogłosiły powstanie Rządu Ocalenia Narodowego, na czele którego stanął Nikos Sampson. Poinformowano również o śmierci Makariosa III w zdobytym pałacu. W rzeczywistości prezydent zorientował się w sytuacji, widząc koncentrację wojsk wokół swojej siedziby, i uciekł z niej tylnym wyjściem, po czym ukrył się w jednym z klasztorów prawosławnych i dotarł do Pafos. Stamtąd wezwał Cypryjczyków przez radio do stawienia zamachowcom oporu. Następnego dnia wygłosił w języku angielskim przemówienie adresowane do wszystkich krajów świata, domagając się pomocy w zachowaniu suwerenności przez Cypr. Walki zakończone klęską EOKA trwały dwa dni. Prezydent miał zbyt wielu swych zwolenników. Sam nie pozostał na Cyprze. Odleciał do Wielkiej Brytanii.

befunky_e06e0c4c4804f9ea702a8a0dc5d2e909_xl-jpgOfiarą walk padło kilkaset osób. Zamach stanu na Cyprze potępiło wiele krajów, w tym naturalnie Turcja, obawiając się o losy Turków cypryjskich w państwie rządzonym przez polityków związanych z juntą grecką.

Po nieudanych rozmowach turecko-greckich, prowadzonych za pośrednictwem amerykańskim, 20 lipca 1974 wojska tureckie, pod presją opinii publicznej swojego kraju, zaatakowały Cypr z powietrza i z morza. Turcja zrealizowała tym samym plan podziału wyspy,który miała w zamiarze już wiele lat wcześniej.  

Wysunięty przez polityków tureckich argument obrony Turków cypryjskich przed Grekami był jedynie pretekstem do ataku, gdyż w czasie zamachu stanu toczyły się jedynie walki zwolenników i przeciwników natychmiastowej enosis, nie doszło natomiast do agresji przeciwko muzułmańskiej społeczności na wyspie.

Zawieszenie broni ogłoszono 22 lipca 1974 roku, lecz Cypr zostaje podzielony do dziś.



Skomentuj